Afdrukken

Inbouw van lichtgeleiders in een ICR- en Plan W- rijtuig

 

De meeste verkopers van binnenverlichting voor rijtuigen bieden ledbars aan die je op maat kunt knippen en inbouwen. Brelec vormt hierop een uitzondering. Hij gebruikt transparante lichtgeleiders met slechts twee leds op beide uiteinden. Met deze techniek krijg je een krachtige verdeling van de binnenverlichting. Brelec heeft intussen een Europees patent genomen op zijn systeem en hoopt hiermee langzaam de wereld te veroveren.

Wanneer je een patent neemt, moet je zeker zijn dat jouw ontwerp uniek is, en dat het de moeite loont om het te laten beschermen. Brelec claimt dat hij met zijn systeem een gelijkmatige spreiding van het licht over heel het rijtuig realiseert, ook in alle compartimenten en op de tussenplatforms. Maar er is ook een nadeel. Bij ledbars moet je de strip met leds enkel verbinden met de stroomafnemers op de draaistellen. Bij Brelec krijg je een complete set met losse onderdelen waarmee je enkele uren bezig bent. In deze set zit gelukkig een degelijke oplossing voor de stroomafname via de wielen. Een aspect dat vaak over het hoofd wordt gezien bij andere aanbieders van ledbars.

Om de kwaliteit van de lichtgeleiders van Brelec te testen gebruiken we een ICR rijtuig van LS Models en een Plan W van Artitec. Dit zijn twee recent uitgebrachte rijtuigen die het verdienen om met binnenverlichting uitgebreid te worden. De meeste aandacht in deze bijdrage gaat over het ICR rijtuig. Gelukkig blijft de manier van werken voor beide rijtuigen hetzelfde. De sets van Brelec worden aangeboden met drie soorten Yoldal leds. De warmwitte leds zijn geschikt voor moderne rijtuigen. Geelwitte leds hebben de kleur van gloeilampen en zijn interessant voor oudere rijtuigen. Tot slot heb je koudwitte leds die voor ons minder interessant zijn.

 

De Lichtgeleider

De werking van de lichtgeleider is eenvoudig. De lichtgeleider heeft op één plaats over de volledige lengte een gravering die ongeveer 1,5 mm breed is. Deze gravering zie je alleen wanneer je de geleider tegen het licht houdt en langzaam tussen twee vingers rolt. Het is deze gravering die voor de verspreiding van het licht zorgt. De lichtgeleider wordt met de gravering bovenaan in een U-profiel of een houder geplaatst. De lichtgeleider moet aan beide zijden tegen de led aan liggen. Een speling van 0,5 mm is aanvaardbaar. De leds worden verbonden met een voedingsprint die stroom krijgt via beide draaistellen.

Voor we aan de slag gaan, wordt het rijtuig volledig gedemonteerd. Bij het ICR rijtuig wordt de lichtgeleider boven op het interieur of tegen het dak geplaatst. In beide gevallen moet je een stuk van de bovenkant van elke binnendeur wegsnijden omdat anders de lichtgeleider tegen het dak aanduwt.

In de handleiding wordt goed uitgelegd hoe de lichtgeleider, de houder en de printstrip moeten ingekort worden. Bij de printstrip gebeurt dit aan de afknipzijde. Daarna wordt de printstrip met dubbelzijdige kleefband onder de houder geplakt en wordt de lichtgeleider met de gravering naar boven in de houder geplaatst. De leds zijn voorgeplooid en worden op de printstrip gesoldeerd tegen de lichtgeleider. Vergissen is haast onmogelijk. Op de aansluitzijde van de printstrip worden twee draden die naar de printplaat lopen gesoldeerd. De onderste draad mag in geen enkel geval het vrijstaande contact raken waarop één pootje van de led gesoldeerd is. Tot slot wordt een stuk krimpkous volledig over de leds geschoven om ongewenste verstrooiing van het licht van de leds tegen te gaan. Daarna kan de lichtgeleider met lijm uit een lijmpistool vastgezet worden en worden de aansluitdraden op de voedingsprint gesoldeerd. Let daarbij op de juiste aansluiting van de rode en de zwarte draad.

Draaistellen

De voeding van de print gebeurt via stroomafnemers op beide draaistellen. De stroomafnemers worden in een aparte set verkocht en bestaat uit dunne veertjes in voorgeplooid messingdraad die met een bus en een bout op het draaistel worden gemonteerd. Eerst wordt met de punt van een hobbymes de plaats gemarkeerd voor een opening van 2,9 mm. Boor oplopend vanaf 1,0 mm om te eindigen met 2,9 mm. Druk de bus met schroefdraad in de opening en schroef de stroomafnemer samen met het lipje in de bus. Soldeer de aansluitdraden op het lipje. Gebruik dunne draad die voldoende lang is. Bijvoorbeeld rode en zwarte draad van Conrad nrs 605834 en 605900. Let erop dat de rode en de zwarte draad op beide draaistellen aan dezelfde kant gemonteerd worden om later problemen met de polariteit te voorkomen. Controleer of de veertjes goed contact maken met de wielen en pas indien nodig de veerspanning aan.

De draden voor de voeding van de leds lopen via gaatjes van 2 mm in het chassis naar één zijde van de lichtgeleider. Deze openingen in het chassis zitten ongeveer op dezelfde hoogte van de draden op het draaistel. Gebruik een stuk tape om de draden tegen het chassis te drukken. Bij het ICR rijtuig komen de draden samen in de ruimte van het toilet. De condensator is nodig om het knipperen van de leds tijdens het rijden tegen te gaan. De printplaat regelt de voeding van de leds. Deze voedingsprint is geschikt voor digitale spanning en kan vervangen worden door een voedingsprint met functiedecoder of een print voor analoog gebruik. De condensator wordt op de juiste lengte geknipt en geplooid zodat de condensator en de printplaat mooi kunnen weggewerkt worden. Daarna worden de condensator en de draden aan de printplaat gesoldeerd. Bij het ICR rijtuig is er voldoende plaats in het toilet voor decoder en printplaat. Wij hebben echter de printplaat in het toilet en de condensator op de gang geplaatst. Tot slot verbind je de twee draden van de lichtgeleider met de voedingsprint of de functiedecoder. Daarna volgt een test van de lichtgeleider. Wie de sterkte van de verlichting wil aanpassen kan dit doen door met een kleine schroevendraaier aan de potentiometer op de voedingsprint te draaien. Door gebruik te maken van stroomdoorvoerende koppelingen moet je slechts in één rijtuig stroomafname via de draaistellen inbouwen.

 

Stap voor stap voor het NS ICR-rijtuig van LS Models

Monteren van de stroomafnemers

 

Plaatsen van de lichtgeleider

De lichtgeleider heeft op één plaats over de volledige lengte een gravering van ongeveer 1,5 mm breed. Deze gravering zie je alleen wanneer je de lichtgeleider tegen het licht houdt en langzaam tussen twee vingers rolt. Deze gravering zorgt voor de verspreiding van het licht in het rijtuig. Wanneer de lichtgeleider in de houder wordt geplaatst, moet de gravering bovenaan liggen. Een kleine tolerantie is toegelaten en heeft geen invloed op de optimale verspreiding van het licht. De lichtgeleider moet aan beide zijden tegen de led aan liggen. Een speling van 0,5 is aanvaardbaar. De lichtgeleider wordt onder het dak op de wagenkast geplaatst. Om een optimale spreiding van het licht in elk deel van het rijtuig te krijgen worden de dwarse steunen weggesneden.

 

Montage van het printplaatje

 

Alternatieve methode

 

 

Plan W

Op het draaistel van het Plan W-rijtuig is net voldoende plaats voor het monteren van de stroomafnemers. De draden kunnen niet weggewerkt worden onder het interieur zoals bij het ICR-rijtuig. In dit geval moet je in de vloer van het interieur een bijkomende opening maken waardoor de draden getrokken worden. De draden worden vanaf het tweede draaistel omgeleid en via de bovenkant van de binneninrichting naar de toiletruimte geleid. Je kunt de draden ook via de vloer van het interieur rechtstreeks naar het toilet leiden. Op de foto's zie je de twee mogelijkheden. In beide gevallen moet je een gat boren in de tussendeur van het compartiment en de draden hierdoor trekken. Ook bij het Plan W rijtuig is het toilet geschikt voor het wegwerken van de condensator. De voedingsprint wordt boven het toilet geplaatst. Hiervoor moet van de bovenste rand van het toilet een deel worden weggesneden. Om een optimale spreiding van het licht in elk deel van het rijtuig te krijgen, worden bij het Plan W rijtuig de dwarse steunen in de kast weggesneden. Hiervoor kun je een hobbybeitel gebruiken van Olfa. Achteraf was het beter om één steun te laten staan of te vervangen door een dunne stijl voor de stevigheid van de kast, maar echt nodig is dit niet. Verder verloopt de montage identiek als bij het ICR-rijtuig.

Maak van de gelegenheid gebruik om figuurtjes op schaal 1:100 of 1:87 te plaatsen gespreid over het ganse interieur. De intensiteit van de binnenverlichting kan geregeld worden met het schroefje op de voedingsprint.